Qadamdyq mysal: D’Alembert jüiesımen ötken tüsten keiın
Jeñılısten keiın bır bırlıkke joğary, ūtystan keiın bır bırlıkke tömen, jüz ainalym boiy qyzylğa bäs. Eñ jūmsaq jüie jäne jūmsaqtyqtyñ qūny.

Bırlıkke $5-ten 100 ainalymdyq D’Alembert sessiasynyñ ülgısı. Bäs somasy bes ret $5-ke tüstı, sätsız kezeñde $80-ge deiın baiau östı de, sessia $40 şyğynmen $55-te aiaqtaldy. Tepe-teñdık siaqty sezıletın, bıraq olai emes jüie.
Jüiemen jüru
Ūtylys bır qadam joğary jyljytady. Ūtys bır qadam artqa jyljytady.
Bäster men nätijeler negızgı bästıñ bırlıkterımen berılgen.
Jospar
Bır bırlıkaqşaBırlıkJüie ne oiynşy jūmys ısteitın negızgı bäs somasy. Progressialar kez kelgen üstelde qoldanyluy üşın bırlıktermen sipattalady.Tolyğyn oqu →, iağni $5, qyzylğabäsQyzyl18 qyzyl nömırge teñ tölemdı bäs. Frantsuzşa: rouge.Tolyğyn oqu → tıgıp bastañyz. Jeñılısten keiın bırlık qosyñyz; ūtystan keiın bırlıktı alyp tastañyz, bıraq eşqaşan bırlıkten tömendemeñız. D’Alembert ūsynbağanymen, soğan telınetın teoria — ūtystar men jeñılıster teñesedı, sondyqtan bır jeñılıs pen bır ūtystan tūratyn är jūpta bız bır bırlık alda bolamyz. Arifmetika qyzyldyñ ainalymdardyñ 48,65%-ynda ūtatynyn aitady, demek jeñılıster ūtystardan şamamen är qyryqta bıreuge köp, al bäs somasy uaqyt öte baiau ösedı.
1–30 ainalymdar
On tört qyzyl, on bes qarabäsQara18 qara nömırge teñ tölemdı bäs. Frantsuzşa: noir.Tolyğyn oqu →, bır nöldöñgelekNölTeñ tölemdı, diujina ne bağan bästerınıñ eşqaisysy jappaityn jalğyz jasyl ūiaşyq; kazino artyqşylyğynyñ közı. Sondai-aq: bır nöl, 0.Tolyğyn oqu →. Üş jeñılıs seriasynda bäs $20-ğa östı, 18-ainalymda $5-ke oraldy da, aralyq soñynda $25-ke köterıldı. Taza +$20. Är jeñılıs-ūtys jūby uäde etılgendei bır bırlık äkeldı; artyq jeñılıster ony jep qoidy. Būl köbıne ısteitın baiau sorğydai sezıledı.
31–65 ainalymdar
Sätsız kezeñ. Jiyrma ekı qyzyl emes nätijege qarsy on üş qyzyl, onyñ ışınde qatarynan jetı jeñılıs. 41-ainalymda $5-ten bäs somasy bırtındep $80-ge jettı, al är $75 jeñılıs būrynğy on bes $5 ūtysty joidy. Būl aralyqta taza −$485; jinaqtalğany −$465. Bırde-bır ainalymda dramaly eşteñe bolğan joq; ony baiau ösu jasady.
- p10 −$500
- p25 −$500
- mediana −$500
- p75 −$500
- p90 +$885

66–100 ainalymdar
Jiyrma qyzyl on bes qyzyl emes nätijege qarsy; bäs somasy $80-den $55-ke qarai $5 qadammen tüstı. Ülken bäs somasyndağy är ūtys naqty aqşa qaitardy: $70 jeñılısten keiıngı $75 ūtys jūpqa taza +$5 beredı, bıraq jūp ırı. Būl aralyqta taza +$425; soñğy nätije −$40.
Esep
Ortaşa bäs somasy şamamen $37, sondyqtan tegıs $5 tıgetın oiynşynyñ $500-ımen salystyrğanda barlyğy şamamen $3 670 tıgıldı. $3 670-tegı kütıletın şyğynmatematikaKütıletın şyğynKütıletın männıñ tıgılgen jalpy somağa köbeitındısı; sessia ne kezeñ ışınde ortaşa joğaltylatyn soma.Tolyğyn oqu → $99; naqtysy −$40, bır standartty auytqudanmatematikaStandartty auytquDispersianyñ kvadrat tübırı; nätijenıñ kütıletın männen ädettegı qaşyqtyğy.Tolyğyn oqu → az. Bäs somasynyñ baiau ösuı — jüienıñ bar äserı: üstel arqyly köbırek aqşa ötedı, är dollardan sol 2,70% alynady, nätijeler taraluy keñeiedı.
Sessia nenı körsetedı
D’Alembert — qūmar oiynşy jañylysynyñ bäs tıgu erejesıne ainalğan türı: ol ūtystar men jeñılıster bäs somasy qaita tüsuı üşın jetkılıktı jaqynda teñesedı dep boljaidy. Olar ūzaq merzımde tüzetu arqyly emes, sūiylu arqyly teñesedı; bäs somasynyñ bırlıkke qaituyna sebep joq. Būl tūñğiyğy joq baiau jüie, al baiaulyğy oiynşylardyñ oğan senuıne sebep bolady.
Sūraqtar
Sirek. Bäs somasy ekı eselenbei, är jeñılıste bır bırlıkke ösedı, sondyqtan şekke jetu üşın öte ūzaq sätsız seria qajet.
İä, şek sätsız seriadan keiın jüienı sol şektegı tegıs bäs tıgugestrategiaTūraqty bäs tıguÄr ainalymda bırdei soma tıgu. Barlyq progressia salystyrylatyn bastapqy deñgei.Tolyğyn oqu → ainaldyrady. Kez kelgen şek jaraidy; eşqaisysy artyqşylyqty özgertpeidı.
Ol 1754 jyly qatarynan bırneşe ret gerb tüskennen keiın tsifrdyñ tüsuı yqtimalyraq bolady dep däleldedı. Kelısken qūmar oiynşylar jüienı onyñ atymen atady. Ol ūialar edı.
Külkılı üzılıs

Eñ jūmsaq jüie. Ol tūñğiyqqa qūlamai, baiau syrğidy.
Derekközder
- d’Alembert, J. “Croix ou pile.”
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.