Richard Jarecki: ruletka jüiesı
Därıger, är döñgelekke bır ai jazba jäne kazinolardy boljamda qaldyrğan kompiuter hikaiasy.
Nemıste tuğan amerikalyq därıger Richard Jarecki (1931–2018) 1960 jyldary jäne 1970 jyldardyñ basynda Europa kazinolaryndağy ruletka döñgelekterın jazyp, tym jiı tüsken sandarğa bäs tıktı. Köptegen baiandau boiynşa ol $1,2 millionnan köp ūtty; eşkım būl somany teksergen joq. Ol tılşılerge jūmysty Londondağy kompiuter atqarady dedı, al 2018 jylğy nekrolog pen ruletka tarihşysy Russell Barnhart mūny bürkenış dep sipattaidy.
Stettinnen kelgen därıger
Richard Wilhelm Jarecki 1931 jylğy 1 jeltoqsanda sol kezde Germania, qazır Polşadağy Szczecin bolatyn Stettinde tuğan. Äkesı dermatolog, anasynyñ otbasy keme qatynasy kompaniasyna ielık etken. Otbasy evrei edı jäne 1930 jyldardyñ soñynda Germaniadan kettı. Ol New Jerseydağy Asbury Parkta östı, Duke universitetınde oqydy da, meditsinalyq därejesın 1958 jyly Heidelbergte alu üşın Germaniağa qaita oraldy. 1964 jyly anestezia boiynşa daiarlanğan medbike Carol Fuhsege üilendı. 1967 jyly jūp Heidelbergke köştı, onda ol universitette sot meditsinasy boiynşa zertteu jürgızdı. Onyñ 1969 jyly öz lauazymyn atauy — qosalqy zertteuşı, bıraq gazetter ony professor ettı.
Ädıs
Richard Jareckidıñ ruletka jüiesı turaly baiandau Carol Jareckidıñ 2018 jylğy esebınen şyqqan. Ekeuı jäne bırneşe kömekşısı tañdalğan döñgelektıñ är ainalymynyñ nätijesın jazyp, daiyndaudağy ūsaq aqau ne tozu saldarynan tiısınşe jiı tüsuı kerek sannan artyq tüsken sandardy ızdedı. Bır döñgelektı baqylauğa 10 000-nan astam ainalym jäne bır aiğa deiın uaqyt ketetın, al kei döñgelekten bäs tıguge tūrarlyq eşteñe baiqalmaityn. Ol mūny jaña dep aitpady: «Būl özı oilap tapqan närse emes. Ol jetıldırgen närse».
Olar ondağan kazinoda, sonyñ ışınde Monte Carlo, Divonne-les-Bains, Baden-Baden jäne onyñ tūraqty orny bolğan Sanremoda oinady. Europa oğan qolaily boldy, öitkenı onyñ döñgelekterınde bır nöldöñgelekNölTeñ tölemdı, diujina ne bağan bästerınıñ eşqaisysy jappaityn jalğyz jasyl ūiaşyq; kazino artyqşylyğynyñ közı. Sondai-aq: bır nöl, 0.Tolyğyn oqu →, 38-ge qarsy 37 ūiaşyqjabdyqŪiaşyqRotordağy 37 nömırlengen bölımnıñ bırı. Basqaşa: oiyq, şynyaiaqşa.Tolyğyn oqu → bar. 1969 jylğy aqpan habarynda Sanremo krupiesıadamdarKrupieRuletka üstelındegı krupie.Tolyğyn oqu → onyñ eşqaşan jalğyz oinamağanyn aitqan: ol bır uaqytta bes ne alty üstelde şamamen on adamğa bästerdı qoidyryp, sandardy habarlatqan.
Ol bır döñgelektı ekınşısınen tanudy da üirendı. Sanremo qyzmetkerlerı bır keşte barlyq üsteldı auystyrğanyn, onyñ ūzaq abdyrap tūrğanyn, sodan keiın būryn oinağan üstelderıne däl barğanyn aitty. Carol Jareckidıñ tüsındıruınşe, ol ketık pen syzatty jattağan.
Nege on myñ ainalym
Ädıl bır nöldı döñgelektıñ 10 000 ainalymynda är san şamamen 270 ret, 16-ğa artyq ne kem tüsedı. 319 ret şyqqan san sol «artyq ne kemnıñ» üşeuıne alda, al mūny sättılık eşqaşan derlık jasamaidy. Ol şamamen 31 ainalymda bır ret tüsedı, al 35-ke 1 jağdaiynda oğan bäs 15% äkeledı.
Endı 1 000 ainalymdy alaiyq. Ädıl san şamamen 27 ret, 5-ke artyq ne kem tüsedı, al döñgelekte 37 san bolğanda olardyñ eñ sättısı ädette 37 ne odan köp ret tüsedı. Būl ystyq sanmifYstyq nömırSoñğy uaqytta kütılgennen jiı şyqqan nömır. Ädıl döñgelekte eşteñenı boljamaidy.Tolyğyn oqu → siaqty körıngenımen, eşteñenı bıldırmeidı. Bır ai jazba jürgızu — aqauly ūiaşyqty sättı ūiaşyqtan ajyratudyñ qūny. Ülgı kölemın qarañyz.
Ne belgısız
Eşbır derek onyñ qai sandarğa, olardyñ qanşasyna, qanşa bäs tıkkenın ne artyqşylyğy qanşa bolğanyn aitpaidy. Ol turaly jalğyz kıtap tarauyn jazğan Barnhart Sanremodağy aqaudy ūiaşyqtar arasyndağy bölgışterı tömen döñgelektermen tüsındıredı; onyñ negızı körsetılmegen. Bäs aqşasynyñ qaidan kelgenı de qūjattalmağan. 1969 jyly sūralğanda, ol ūtysymen oinaitynyn aitty.
Kompiuter hikaiasy
Jarecki tılşılerge jūmysty London universitetındegı kompiuter atqarady, är tünde sol küngı sandardy telefonmen soğan habarlaitynyn aitty; Barnhart maşinany dostary basqarğan Atlas dep tanidy. 2018 jylğy nekrolog elektrondyq kömek bolmağanyn, tek baqylau jürgızılgenın tura aitady, al Barnhart kompiuter tüsındırmesın kazino menejerlerın, qūmar oiyn politsiasyn jäne jūrtty aldağan oidan şyğarylğan äñgıme deidı.
Özınıñ mälımdemelerı özgerıp otyrdy. 1969 jylğy aqpanda Trieste gazetındegı sūhbatynda ol kompiuterdı bıraz uaqyt, tek arifmetikany jeñıldetu üşın qoldanğanyn jäne kompiuter oilamaitynyn ne oilap tappaitynyn aitty. 1969 jylğy mamyrdağy gazet sūhbatynda ol soñğy tüsken üş sanğa negızdelgen jüienı sipattady, al auytquly döñgelekzerthanaAuytqyğan döñgelekFizikalyq aqaulary keibır ūiaşyqtarğa tüsu yqtimaldyğyn 1/37-den joğary etetın döñgelek. Sirek kezdesedı, tek myñdağan jazylğan ainalymnan anyqtalady.Tolyğyn oqu → mülde olai oinalmaidy. Ol kezde Sanremo oğan qarapaiym tüsındırudı, iağni öz döñgelekterınıñ qanşalyq tozğanyn bılgendıkten ūtqanyn aityp qoiğan edı. Ol joqqa şyğardy.
Sanremo, 1969 jyldyñ qysy
Mansabyndağy eñ jaqsy qūjattalğan aptalar — osy. Kazinony qala basqarğandyqtan, soñğy söz qalalyq keñeste boldy.
Kazino odan on bes kün kelmeudı sūraidy. Baspasözge aitylğan sebep — onyñ üstelın qorşağan top. Ol ruletka döñgelekterı auystyrylğanşa kütu keregın aitqanyn mälımdeidı.
Qalalyq keñes ony käsıbi oiynşy dep kırgızbei, kıru kartasyn qaitaryp alady.
Advokattary sot meditsinasy professory käsıbi oiynşy bola almaidy dep däleldeidı. Keñes tyiymdy alyp, oğan tegın kıruı bar qūrmet kartasyn uäde etedı.
Barnhart keltırgen italialyq aqparat agenttıgınıñ habaryna sai, ekınşı şettetuden keiın qaita kırgızıldı.
AQŞ-qa oralady.
Menejerler ne dedı
Tyiym jaily öz sözınıñ ğūmyry ūzaq boldy: «Kazino menejerlerı ūtyludy ūnatpasa, kökönıs satsyn». 1969 jylğy mamyr gazet habary kazinonyñ basqaruşy direktory dep atağan Robert Larderanyñ ony «Europadağy är kazinoğa qauıp» degenın keltırdı. Özge derekközder sol kezdegı menejerdı Luigi Bartolini dep ataidy; onyñ Jareckidı sanasy sergek, jüikesı myqty öte jaqsy adam degen sözı bar. Jarecki 1969 jyly bırneşe kazino odan jeke türde qaityp kelmeudı sūrağanyn, bıraq eşqaisysy quyp şyqpağanyn aitty. Carol Jarecki būdan äldeqaida keiın tıkelei tyiymdar sirek bolğanyn, öitkenı onyñ qyzmetkerlermen dos bolğanyn aitty.
Qanşa ūtty
Är soma — aitylğan derek, olar bır-bırıne sai kelmeidı.
Kazinolar ne özgerttı
Sanremo üstelderdı auystyrdy, bıraq būl ony toqtatpady. 2018 jylğy nekrolog keiın şamamen ekı ondağan döñgelektı almastyrğanyn, mıne sonyñ toqtatqanyn habarlaidy. Onda döñgelekter jalpy alğanda tabylatyn aqauy az, mūqiat jasala bastağany jäne onyñ artyqşylyğy solğany qosylady. Eşbır derek kazinonyñ onyñ sebebınen jaqsyraq döñgelekke tapsyrys bergenın körsetpeidı, eşbır jasauşy atalmaidy.
Ruletkadan keiın
AQŞ-qa oralğan soñ öz esebınen tauar fiuşersterın, köbıne kümıs pen altyndy saudalady, Las Vegas pen Atlantic Cityda ruletka jäne blekjek oinaudy jalğastyrdy. 1998 jyldar şamasynda kazinolaryn ūnatqan Manilağa köştı. 2018 jylğy 25 şıldede, 86 jasynda sonda qaitys boldy. Äielınıñ aituynşa, soñğy ret aldyñğy jeltoqsanda Maniladağy turnirde oinap, bırınşı bolğan.
Sūraqtar
Sol kezde solai degen. 2018 jylğy nekrolog ta, Barnhart kıtaby da kompiuter ainalymdardy qolmen jazudy bürkemeleu bolğanyn aitady.
Sanremo odan 1969 jylğy qañtarda kelmeudı sūrady, aqpanda tyiym salyp, bırneşe kün ışınde qaita kırgızdı. Basqa jerde köbıne jeke türde qaitpauyn sūrady.
Köptegen baiandau boiynşa $1,2 millionnan köp. Soma baspasöz habarlary men aty atalmağan kazino derekközderınen şyğady jäne eşqaşan tekserılmegen.
Külkılı üzılıs
Kompiuter bır ai sanağannan görı jaqsyraq hikaia boldy.
Derekközder
- Slotnik, D. E. “Richard Jarecki, Doctor Who Conquered Roulette, Dies at 86.”
- McClain, D. L. “Carol Jarecki, Respected Chess Referee, Dies at 86.”
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Isman, F. “Il professor Richard Jarecki, croce (o delizia?) del Casinò.”
- United Press International. “Casino Conqueror Made to Desist.”
- Associated Press. “Winner Wins Casino Card.”
- Vannozzi, A. Report from Rome on “the gambling professor”.