Ruletka zerthanasy · Zerthana · Fizika · 7 min

Ruletka şarynyñ fizikasy

Konus tärızdı joldağy kışkentai şardy tek jyldamdyq ūstap tūrady.

Qysqa jauap

Ruletka şary tsentrge tartqyş qajettılıktı joldyñ eñısı ötep tūrğanşa jolda qalady. Ol şektı jyldamdyqtan baiaulağanda nauağa domalap tüsıp, deflektorğa soğylady da şaşyraidy.

material
ivorin / teflon
diametr
18–21 mm
şektı jyldamdyq
jol būryşyna täueldı
massa
bırneşe gramm

Şar

Būryn pıl süiegınen, keiın ivorinnen (tselluloidtan), qazır köbıne teflonnan ne soğan ūqsas polimerden jasalady; diametrı 18–21 mm, salmağy bırneşe gramm. Kazinolar bırneşe ölşemdegı şar ūstap, olardy auystyrady, öitkenı kışırek ärı jeñılırek şarjabdyqŞarRotorğa qarsy şar jolymen jıberıletın kışkentai şar. Zamanaui şarlar ivorinnen ne teflonnan jasalady, 18–21 mm.Tolyğyn oqu → qyrlarğajabdyqQalqanşaDöñgelektegı ekı ūiaşyq arasyndağy metall bölgış.Tolyğyn oqu → köbırek sekırıp, keñırek şaşyraidy — būl kazinoğa tiımdı. Şar magnitsız boluy jäne döñgelektıgı tekserıluı tiıs; domalaq emes şar erte ärı retsız tüsedı.

Ştangentsirkul şardyñ döñgelektıgın tekseredı; magnit onyñ magnitsız ekenın rastaidy.

Jolda

Kölbeu döñgelek jolda şar ainaluyn jalğastyru üşın mv²/r tsentrge tartqyş küş qajet. Şar jyldam bolğanda ony jol qabyrğasy beredı. Şar baiaulağan saiyn qajettı küş azaiady; eñıs boiyndağy auyrlyq küşınıñ ışke bağyttalğan qūrauşysy geometria ūstai alatyn şamadan asqanda şar joldan domalap ketedı. Kritikalyq jyldamdyq tek joldyñ radiusy men būryşyna täueldı, sondyqtan belgılı bır döñgelekte tüsu jyldamdyğy ainalymnan ainalymğa derlık tūraqty, ädette 1–1,3 m/s.

joldane bolyp jatyrmağynasy
jyldam ainalymdarqabyrğa tsentrge tartqyş küş beredı; üikelıs pen kedergı şardy baiaulatadyainalym uaqyty boljamdy türde ūzarady
baiaulautsentrge tartqyş qajettılık auyrlyq bere alatyn şamağa jaqyndaidytüsu jaqyndaidy
kritikalyq jyldamdyqeñıs boiyndağy auyrlyq qūrauşysy joldyñ ūstap tūruynan asadyşar joldan şyğady
nauaauyrlyq äserınen ışke domalaidydeflektorğa qarai betteidı
Joldağy baiaulau şamamen v′ = −(a + b·v): tūraqty üikelıs müşesı jäne jyldamdyqqa proportsional kedergı müşesı.

Baiaulau ülgısı

Domalau üikelısı energiany şamamen tūraqty qarqynmen joiady; aua kedergısı şar jyldamyraq bolğanda köbırek joiady. Ekeuı bırge är ainalymdy aldyñğysynan boljamdy ösımmen säl ūzağyraq etedı. Qatarynan ekı-üş ainalym uaqytyn ölşeu üikelıs pen kedergı tūraqtylaryn keltıruge jäne şar tüsetın ainalymdy boljauğa mümkındık beredı. Taza döñgelekte boljam sekundtyñ bırneşe ondyq ülesıne deiın däl; uaqytqa negızdelgen boljauşylar osyny ölşeidı, al baiaulau betı esepteudı körsetedı.

Şaşyrau

Joldan şyqqannan keiın şar nauanyjabdyqEñıs jiekŞar joly men ūiaşyqtar arasyndağy eñıs aimaq; onda deflektorlar ornalasady.Tolyğyn oqu → kesıp ötıp, ädette segız deflektordyñjabdyqDeflektorTüsıp kele jatqan şardy şaşyratatyn eñıs jiektegı metall kedergılerdıñ bırı. Basqaşa: qaiyqşa, gauhar, qada.Tolyğyn oqu → bırıne soğylady. Qaisysyna jäne qandai būryşpen soğylatyny onyñ «tüsu ūiaşyğynajabdyqŪiaşyqRotordağy 37 nömırlengen bölımnıñ bırı. Basqaşa: oiyq, şynyaiaqşa.Tolyğyn oqu →» jaqyn ne döñgelektıñ şiregındei qaşyq jerge tüsuın şeşedı. Keiın ol qyrlar arqyly sekırıp, keide kırıp qoiğan ūiaşyqtan qaita şyğyp ketedı. Şaşyrau är döñgelek üşın tüsu nüktesınıñ astyndağy ūiaşyqqa qatysty soñğy ūiaşyqtyñ ülestırımı retınde ölşenedı; qazırgı döñgelekterde ol ädette ekı jaqqa 10–15 ūiaşyqqa sozylady, al keibır döñgelekte belgılı deflektorlarğa jiı soğyluyna bailanysty ekı-üş moda baiqalady.

Ülgılık şaşyrau: tüsu ūiaşyğyna qatysty soñğy ūiaşyqainalymdardyñ % ülesı
−15 ne odan köp
6%
−10-nan −14-ke deiın
9%
−5-ten −9-ğa deiın
14%
−1-den −4-ke deiın
17%
0 (tüsu ūiaşyğy)
6%
+1-den +4-ke deiın
17%
+5-ten +9-ğa deiın
14%
+10-nan +14-ke deiın
10%
+15 ne odan köp
7%
ainalymdardyñ % ülesı
08,5017%
Oidan şyğarylğan, bıraq tiptık pışın. Naqty ülestırımder är döñgelekke, şarğa jäne bağytqa jeke ölşenedı ärı tozğan saiyn özgeredı.

Oiynşy üşın mağynasy

Tüsuge deiıngı barlyq närse qağidada bıluge bolady, bıraq jabdyqsyz jäne keş bästersız ıs jüzınde paidasyz. Tüskennen keiıngı barlyğy bılınbeitındei etıp jasalğan. Sondyqtan oiyn nätijelerı fizika kezdeisoq bolğandyqtan emes, olardy boljauğa qajet aqparat jol men ūiaşyq arasynda joiylatyndyqtan kezdeisoq.

Sūraqtar

Auyrlau şar koeffitsienttı özgerte me?

Koeffitsienttı emes. Ol şaşyraudy özgertedı: auyr şarlar azyraq sekıredı jäne erterek ornyğady.

Kazinolar şarlardy nege auystyrady?

Boljauşyny bır şarğa beiımdegen adamdy jeñu üşın jäne şarlar tozatyndyqtan.

Şar döñgelekten şyğyp kete ala ma?

Sirek: qatty laqtyrğanda ne jol tozğanda. Ainalym jaramsyz dep tanylady.

Külkılı üzılıs

Jyldamdyq ūstap tūr. Üikelıs tüsıredı. Qūrylym şaşyratady.

Jyldamdyq ūstap tūr. Üikelıs tüsıredı. Qūrylym şaşyratady.

Derekközder

  1. Small, M. & Tse, C. K. «Ruletka nätijesın boljau». Chaos 22(3), 2012.
  2. Bass, T. A. The Eudaemonic Pie. Houghton Mifflin, 1985.
2026-09-28 künı tekserıldıülgı: europalyq, bır nölädısteme ↗derekközder ↗