Tarih jäne mädeniet · Kino jäne kıtaptar · 7 min

Banktı oisyratqan adam

Alaiaq, qūpia jüie, erekşe apta jäne bärınen ūzaq ömır sürgen miuzik-holl änı.

Qysqa jauap

Charles Wells 1891 jyly Monte Carloda sättılık jolymen jäne eşqaşan tüsındırmegen jüiemen banktı bırneşe ret būzdy. Ol jaily 1892 jyly jazylğan än «banktı būzudy» tūraqty tırkeske ainaldyrdy. Sol qysta aqşanyñ bır bölıgın qaita ūtylyp, alaiaqtyq üşın türmede jyldar ötkızdı.

alğaşqy sapar
1891 jylğy şılde
ūtty
bes künde ≈ £40 000
än
Fred Gilbert, 1892
ükım, 1893
segız jyl

Ol kım edı

Charles Deville Wells (1841–1922) joq önertabystarğa investorlardan aqşa jinağan injener jäne serialyq alaiaq edı. 1891 jylğy şıldede ol sondai aqşanyñ £4 000-ymen Monte Carloğa keldı. Bes künde üsteldıñ qolma-qol aqşa qoryn tauysyp, banktı bırneşe ret būzyp, öz esebı boiynşa şamamen £40 000, bügıngı qūnmen bırneşe million funtqa teñ somamen kettı.

Wells joq önertabystyñ syzbalaryn jaiyp tūr, al investor aqşa ūsynady.

Monte Carlo ruletkasy

Is jüzınde ne ıstedı

Ol mültıksız jüiesı baryn aityp, onyñ ne ekenın eşqaşan aitpady. Kuägerler oiynynan aiqyn ülgı körmedı, eşbır senımdı baiandau ädıs atamaidy; onyñ atyna jiı tırkeletın MartingalestrategiaMartingaleÄr jeñılısten keiın bästı ekı ese arttyratyn progressia. Onyñ ne ısteitını jäne ıstemeitını turaly Strategia bölımın qarañyz.Tolyğyn oqu → — joramal. Būl asa mañyzdy emes: oiyn alañyndağyjabdyqÜstelÜsteldegı basylğan bäs tory. Sondai-aq: üstel, kiız, mata.Tolyğyn oqu → är jüienıñ kütıletın mänımatematikaKütıletın mänŪzaq merzımdegı bır bästıñ ortaşa nätijesı. Ärbır standartty europalyq bäs üşın bäs somasynyñ −1/37 bölıgı.Tolyğyn oqu → bırdei, demek ne ıstese de, nätije ūzaq sättılık joly boldy. Onyñ ūzyndyğyndai sättılık jolynyñ yqtimaldyğymatematikaYqtimaldyqNätijenıñ mümkındıgı; 0-den 1-ge deiın ne 0%-dan 100%-ğa deiın. Bır nömır: 1/37 = 2,70%.Tolyğyn oqu → kez kelgen jeke oiynşyğa az, al mausymda kazino arqyly ötetın myñdağan adamğa ülken. Bıreu Wells boluy kerek edı. Ol Wells boldy.

añyz ne deidıarifmetika ne deidı
jüiemültıksız, qūpiabelgısız; kez kelgen jüie ainalym somasynyñ 2,70%-yn joğaltady
ūtysşeberlıkūzaq jolaq; myñdağannyñ bır oiynşysynda bolady
banktı būzukazinony jeñubır üsteldıñ ainalym qoryn tauystyru; kazino qaita tolyqtyrdy
qaita kelujüie ıstemei qaldykütıletın män körındı
moraldöñgelektı jeñuge boladyortaşağa oralu, änmen bırge

Än

Charles Coborn aitqan Fred Gilberttıñ «The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo» (1892) änı London miuzik-holldarynda orasan hit bolyp, Amerikağa jettı. Ondağy baiandauşy bulvar boiymen täuelsız keiıppen kerdeñdeidı, al «banktı būzu» sodan berı keremet ūtysty bıldıredı. Än ekınşı sapardy atamaidy.

Ekınşı sapar jäne keiın

Wells sol küzde qaita kelıp, tağy ūtty, sosyn 1891–92 jylğy qystağy saparda aqşasynyñ bır bölıgın qaitadan joğaltty. Ol investor aqşasyna Palais Royale atty sändı iahtağa köp jūmsady; ol Monte Carloğa eşqaşan jetken joq. 1892 jyldyñ soñynda frantsuz politsiasy ony Le Havrede ūstady, al 1893 jylğy nauryzda London soty alaiaqtyq üşın segız jyl auyr eñbekke ükım şyğardy. Ol 1899 jyly bosap, 1906 jyly tağy alaiaqtyq üşın qosymşa üş jyl aldy, al şamamen 1911 jyly Parijde künıne 1% uäde etken jalğan bank jürgızıp, frantsuz türmesıne tüstı. 1922 jyly Londonda qaitys boldy. 1891 jyly £40 000 tölep, jarnama retınde odan da köp alğan kazino ol arqyly öte jaqsy paida kördı.

Charles Wells
1841

Hertfordshirede tuğan.

1880 jyldar

Patentter jäne alaiaq investitsialyq shemalar.

1891 jylğy şılde

Monte Carlo: banktı bırneşe ret būzady; ≈ £40 000 ūtady.

1891 jyldyñ küzı

Qaita oralady; tağy ūtady.

1891–92

Bır bölıgın qaita ūtylady. Än, 1892. Monakoğa eşqaşan jüzbegen iahta.

1893

Londonda alaiaqtyq üşın sottalady; segız jyl.

1906

Tağy alaiaqtyq, tağy üş jyl.

1912

Bank alaiaqtyğy üşın Frantsiada türmege jabylady.

1922

Londonda qaitys bolady.

Būl hikaia nege mañyzdy

Būl jüienıñ «ıstep», keiın ıstemei qaluynyñ eñ aiqyn jağdaiy. Jüie ekı joly da eşteñe ıstemedı; dispersiamatematikaDispersiaNätijelerdıñ kütıletın männen qanşalyqty keñ taralatynyn ölşeu. Bır nömırlık bäste joğary, teñ tölemdı bästerde tömen.Tolyğyn oqu → betterı aitqandai, sättılık kelıp-kettı. Kazino bır apta ūtyldy da, añyzğa ie boldy. Sodan berı satylğan är jüienıñ pıkırlerınde Wells bar, al ärqaisysynda pıkır atamaityn ekınşı sapar bar.

Sūraqtar

Wells aldady ma?

Üstelderde būğan dälel joq. Onyñ alaiaqtyğy basqa jerde boldy.

1891 jylğy £40 000 qazır qanşa tūrady?

Köptegen ölşem boiynşa bırneşe million funt.

Bank şynymen būzyldy ma?

Är üstelde qolma-qol aqşa qory boldy; ol tausylsa, üstel toqtap, qosymşa äkelınetın. Kazinoda aqşa eşqaşan tausylğan joq.

Külkılı üzılıs

Kazino bır apta ūtyldy da, bır ğasyr jarnama satyp aldy.

Kazino bır apta ūtyldy da, bır ğasyr jarnama satyp aldy.

Derekközder

  1. Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo. The History Press, 2016.
  2. Old Bailey Proceedings Online. Trial of Charles Wells, March 1893 (t18930306-349). Ükım: segız jyl auyr eñbek.
  3. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  4. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
2026-09-28 künı tekserıldıülgı: europalyq, bır nölädısteme ↗derekközder ↗